به نام خدا

 

شهرستان زبرخان یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی می­باشد که با تصویب هیئت وزیران در اردیبهشت ۱۳۹۹، بخش زبرخان شهرستان نیشابور با مرکزیت قدمگاه به شهرستان ارتقاء یافت. قرار گرفتن این شهرستان در دشت حاصلخیز پایکوهی بینالود و نزدیکی به دومین شهر پرجمعیت کشور یعنی مشهد مقدس و عبور راه مواصلاتی و راه آهن سراسری تهران - مشهد از داخل این منطقه، موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی ممتازی را برای این شهرستان بوجود آورده است که از این نظر می‌توان دورنمای توسعه آن را بسیار روشن تصور کرد.

این شهرستان به دلیل شرایط مناسب آب و هوایی ، خاک حاصلخیز و منابع آب سطحی و زیر سطحی غنی ، قطب کشاورزی استان محصسوب می شود. از سوی دیگر با استقرار دومین شهرک بزرگ صنعتی استان در این بخش ، اکنون به عنوان قطب صنعتی استان نیز محسوب می گردد.

حضور میلیون ها زائر و مسافر و توریست خارجی در طول سال در شهر مذهبی و تاریخی قدمگاه رضوی ، شهر ییلاقی دررود و شهر ییلاقی خرو و مناطق تفریحی مانند دیزباد بالا و گرینه و وجود حرم 9 امامزاده در این شهرستان آن را به قطب گردشگری نیز تبدیل کرده است.

جمعیت شهرستان زبرخان در حال حاضر برابر با 66110نفر بوده‌است. از این جمعیت 27821 نفر در مناطق شهری و 38289 نفر در مناطق روستایی ساکن می باشند. شهرستان زبرخان در مجموع شامل ۱۰۹ آبادی دارای سکنه است.

ویژگیهای اقتصادی شهرستان زبرخان

صنایع دستی

صنعت تولید قالی دستی رایج ترین فعالیت دستی در منطقه به شمار می رود به طوریکه به عنوان مثال بزرگترین فرش دستباف جهان به مساحت ۴۳۴۲ متر جهت مسجدی در مسقط ، پایتخت کشور عمان و به وزن حدود ۲۲ تن و اشتغال زایی حدود ۶۵۰ نفر بافنده زن روستایی در مدت ۲ سال شاهدی گویا بر پتانسیل و قابلیت بالای منطقه از نظر رواج و توسعه صنایع دستی می باشد که از اثرات اقتصادی آن می توان به حدود ۵ میلیون دلار درآمد ارزی برای کشور اشاره نمود.

صنایع کارخانه‌ای

به‌طور کلی شهرستان زبرخان به دلیل برخورداری از موقعیت ممتاز جغرافیایی و طبیعی از قبیل :

نزدیکی به بازار مصرف دومین شهر پرجمعیت کشور(مشهد)

سهولت دسترسی به راههای ارتباطی به دلیل عبور راه ترانزیتی تهران – نیشابور – مشهد از داخل منطقه

شرایط آب و هوایی مناسب به دلیل واقع شدن در دامنه رشته کوه‌های بینالود.

وجود منابع غنی آب‌های سطحی و زیرزمینی جهت استفاده صنایع

تنوع محصولات زراعی ، باغی و دامی

بالا بودن سطح آموزش و سواد در منطقه جهت کمک به رشد صنعتی

برخورداری از زمین مناسب جهت استقرار صنایع

برخورداری از نیروی کار ارزان و موارد متعدد دیگر

در سه دهه اخیر مورد اقبال و توجه سیاست‌گذاران و برنامه ریزان توسعه صنعتی استان خراسان قرار گرفت و با احداث و توسعه شهرک صنعتی خیام در این منطقه و تعداد زیادی از صنایع پراکنده ، شهرستان زبرخان چهره صنعتی به خود گرفته است. شهرک صنعتی خیام دومین شهرک صنعتی فعال استان خراسان رضوی از نظر سرمایه، تعداد و ترکیب صنایع می باشد که در سال ۱۳۶۸ به تصویب هیات وزیران و در سال ۱۳۷۰ به بهره برداری رسید.

این شهرک دارای ۲ فاز به مساحت ۲۴۶ هکتار است و حدود پنج هزار نفر در ۲۸۷ واحد صنعتی آن مشغول کار هستند.

لازم به ذکر است که بعضی از واحدهای تولیدی که در این منطقه مشغول به فعالیت میباشند، محصولاتشان نه تنها در سطح منطقه بلکه در کل کشور و حتی صادارت به بعضی از کشورهای دنیا نیز دارند که میتوان به واحدهای تولیدی لبنیات گرینه و بینالود و ..... اشاره کرد.

کشاورزی و دامپروری

شهرستان زبرخان به‌دلیل قرارگیری در منطقه پایکوهی رشته کوه‌های بینالود و برخورداری از اقلیم معتدل کوهستانی ، شرایط مناسبی را برای فعالیت های کشاورزی اقتصادی منطقه بوده است و اساس معیشت و نظام تولیدی در این شهرستان بیشتر بر فعالیت‌های زراعی و دامی استوار است. حدود ۳۸ هزار هکتار (۳۷٪) از اراضی این منطقه جهت فعالیت های کشاورزی از حاصلخیز خوبی برخوردار می باشند. از مهمترین محصولات کشاورزی منطقه می توان به گندم ، جو ، چغندر قند ، پنبه و محصولات باغی از قبیل انگور ، آلو ، گردو ، گیلاس ،و سیب درختی اشاره کرد. دامپروری نیز به دلایل شرایط مساعد اقلیمی، بارندگی مناسب و تنوع پوشش گیاهی از اهمیت خاصی برخوردار می باشد که از قطب های مهم دامپروری در سطح استان خراسان به شمار می رود.

گردشگری و توریسم منطقه:

به دلیل جاذبه های مذهبی و گردشگری قدمگاه (مرکز شهرستان زبرخان) ، سالانه حدود 8 میلیون نفر زائر و گردشگر از این شهر دیدن میکنند که این امر فرصت مناسب و توجیه پذیری از نظر اقتصادی برای ورود سرمایه گذاران و فعالان اقتصادی در زمینه ایجاد مراکز اقامتی، رفاهی، رستوران، مهمان پذیر و ... در این منطقه، خواهد بود. به طور معمول روزانه بیش از 35 دستگاه اتوبوس حامل مسافران خارجی برای بازدید از بقعه منتسب به قدمگاه حضرت رضا (ع) وارد این شهر می شوند که تعداد در فصول خاص به حدود 80 دستگاه نیز می رسد.(قبل از شیوع بیماری کرونا). حجم بالای مسافر در 6 ماهه نخست سال در قدمگاه، علاوه بر ایجاد نیازهایی در این شهر، فرصتهای خوبی نیز در جهت سرمایه گذاری بر روی پروژه های اقتصادی در حوزه گردشگری و ایجاد درآمد پایدار برای شهرستان فراهم میکند.

امروزه گردشگری در بسیاری از کشورها، نیروی اصلی بهبود و رشد اقتصادی کشور محسوب می‌شود و یکی از پویا‌ترین فعالیت‌های اقتصادی عصر حاضر است که نقش مهمی در توسعه پایدار محلی ایفا می‌کند به طوری که با ایجاد فرصتی راهبردی به اقتصاد تنوع بخشیده و موجب اشتغال‌زایی و درآمد می‌شود. گردشگری، این صنعت از طریق ترکیب و به کارگیری همزمان منابع داخلی و خارجی منافع اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و فرهنگی زیادی را به همراه دارد و رشد و توسعه روز افزون گردشگری شاخه‌های زیادی را به این صنعت اضافه کرده که هر یک از آنها به طور مستقیم و غیر‌مستقیم در درآمد حاصله صنعت توریسم نقش آفرینی می کنند.